De Omgevingswet/DSO

    Inleiding:

    De Omgevingswet/DSO benoemt de ondersteuning van ICT expliciet. Dat komt niet zo vaak voor in wetgeving. Het gaat om het begrip DSO: Digitale Stelsel Omgevingswet.

    Het afgelopen jaar heb ik voor een opdrachtgever aan deze wet gewerkt. Ik heb schematron-validatie-regels gemaakt voor de datasets die de omgevingswet van inhoud gaan voorzien. Hiernaast heb ik voorbeeld-data-sets gemaakt voor begrip- en test-doeleinden of voor softwarebedrijven ter illustratie. Tevens heb ik de datastructuur veranderingen in de verschillende versies ondersteund middels XSLT-transformaties.

    Kennis omtrent de Omgevingswet is interessant voor burgers, boeren, bedrijven, bestuurlijke overheden, juristen, ambtelijke diensten, maar ook technici.

    Het doel van deze blog is om toegang te geven tot de hoofdlijnen van de Omgevingswet vanuit een technisch/informatica-standpunt. Hopelijk vallen de lego-steentjes op hun plaats en wordt het lezen van de honderden pagina’s standaarden-beschrijving hierdoor makkelijker.

    De werkelijke wereld

    Er wordt gewerkt, er wordt gebouwd, er staan fabrieken, er zijn waterwegen, snelwegen, er zijn agrarische gebieden, natuurgebieden, er wordt energie opgewekt en er zijn stiltegebieden, maar ook recreatiegebieden. Ons kleine landje is heel complex. Hier mag je autorijden, 100 meter verder mag je niet eens rolschaatsen

    De juridische wereld

    Het rijk, de ministeries, de provincies, waterschappen, gemeenten zijn de overheden die trachten de complexiteit in goede banen te leiden en ons land bestuurbaar te maken en te houden. Ze mogen elkaar niet tegenspreken. De burger is niet gediend met een overheid die zegt dat je er mag fietsen en een politieagent die je een bekeuring geeft omdat je er fietst.

    Als je een garage in je tuin wilt bouwen maar een oprit naar die garage blijkt niet te mogen, dat is dan lastig. Op die wijze kunnen bepalingen uit verschillende besluiten of komend vanuit verschillende overheden elkaar tegenspreken. Door de omgevingswet wordt dit snel zichtbaar.

    Het LVBB

    De besluiten van de overheden worden gepubliceerd via het LVBB (Landelijke Voorziening Bekendmaken en Beschikbaar). Deze dienst is speciaal voor de Omgevingswet ingericht. Het LVBB zal in de nabije toekomst alle bepalingen betreffend de leefomgeving beheren. Geeft de gemeente een vergunning af voor een boerenbedrijf met 50.000 kippen, dan komt dat erin, en als de provincie geschrokken reageert dat op die locatie maar 25.000 kippen mogen worden gehouden, dan komt er een reactieve interventie, met als resultaat dat de oorspronkelijke vergunning wordt gewijzigd via een wijzigingsbesluit. Dit wordt allemaal gepubliceerd via het LVBB.

    Regels op de Kaart (Omgevingsloket)

    Regels op de kaart is een applicatie om te laten zien hoe de omgevingswet gaat werken. Deze is te bereiken op deze URL: https://dmo.omgevingswet.overheid.nl/orienteren

    Moest je vroeger apart naar de gemeente, de provincie, een ministerie, nu komt al deze informatie vanuit een plek beschikbaar. En die plek is je luie stoel thuis, of je bureaustoel op je werk. Je zoekt een locatie op adres of postcode of kadastraal nummer, de gegevens over deze locatie worden opgehaald, de gebruiker kan door deze gegevens bladeren of ze filteren, en alle gegevens van alle overheden zijn beschikbaar.

    Digitaliseren van wetgeving

    Hoe werkt dat nu, digitaliseren van wetgeving? Het komt er op neer dat alle bepalingen verwerkt moeten worden. Er is jaren gewerkt aan de betreffende standaarden door data-analisten, juristen, geografen, XML-technici, programmeurs en deskundigen uit bestuurlijke kringen. Uren, dagen, maanden brainstormen, vergaderen, soms hun hoofd breken over ogenschijnlijke kleinigheden, die geen kleinigheden zijn, het zijn immers termen en begrippen waaraan rechten worden ontleend of ontnomen. Ze staan in besluiten vanuit de overheden. Ze moeten vertaald worden naar door computer indexeerbare termen. En het moet heel precies gebeuren. We weten allemaal dat een lidwoord of werkwoordsvorm de betekenis van een wet in sommige gevallen volledig kan omgooien.

    Gegevensstructuren

    De grootste uitdaging is dat in het systeem alle wetten en bepalingen vanuit verschillende bestuurslagen en verschillende betekenis en functie op dezelfde manier werken. Alles moet door dezelfde software verwerkt kunnen worden, het is de wet die zich toont aan de bevolking, mensen stemmen hun plannen op de wet af. We kunnen deze gegevensstructuren in twee hoofdgroepen verdelen:

    Standaard Officiële Publicaties (STOP)

    Allereerst wordt de wetstekst/bepaling opgeknipt en indexeerbaar gemaakt. Ieder stukje tekst krijgt een code-nummering. Deze stukjes zijn artikelen, artikel-leden, hoofdstukken, paragrafen, maar ook vrije tekst zit er tussen, bijlagen, lijsten met gegevens, en er zijn locaties aan gekoppeld. Ieder stukje tekst is gekoppeld aan een code. Dit zijn dus  de oorspronkelijke teksten, opgeknipt, gedigitaliseerd en ook weer volledig samenvoegbaar naar de oorspronkelijke tekst.

    Daarnaast bevat de indexeerbare tekst ook datums, soort van bepaling/wet, koppelingen naar kaarten-data (gml). Er staat wie ze heeft gemaakt, waarom, wanneer, de juridische status. Al deze data komen in een groot XML-bestand dat ook wel eens “het besluit” wordt genoemd, of het STOP-bestand.

    Informatie Model Omgevingswet (IMOW)

    Het IMOW is de ontologie die het computer-deel van de wet beschrijft. Het bestaat uit klassen die Activiteiten, Locaties, Juridische Regels, etc kunnen beschrijven. Verderop staat een voorbeeld van een stukje geannoteerde tekst. De IMOW klassen worden direct of indirect gekoppeld aan de identifiers in het STOP-besluit. Zo is te herleiden welke juridische regel in het besluit is gekoppeld aan welke IMOW klassen/objecten. Een regel die niet geannoteerd is, wordt niet gekoppeld aan het IMOW en is onvindbaar in het Omgevingsloket.

    Voorbeeld Annoteren

    Voorbeeld juridische tekst:

    Artikel 2.21 Vergunningplicht

    • 1. Het is verboden om zonder omgevingsvergunning grond te ontgraven in het beperkingengebied met betrekking tot een primaire waterkering.
    • 2. Het is verboden om zonder omgevingsvergunning grond te ontgraven in het beperkingengebied met betrekking tot een regionale of tertiaire waterkering, als de diepte van de ontgraving meer is dan 0,5 m.

     

    Analyse:

    We kunnen hieruit twee Regelteksten annoteren. Lid 1 en Lid 2
    Lid 1 is een Juridische regel, en die heeft
    – een Locatie: beperkingengebied met betrekking tot een primaire waterkering
    – een Thema: Waterveiligheid
    – Een Activiteitregel: Vergunningenplicht.
    – Activiteit: ontgraven van grond
    Op soortgelijke wijze kunnen Lid 2 duiden.
    – Een locatie: beperkingengebied met betrekking tot een regionale of tertiaire waterkering
    – Een thema: Waterveiligheid
    – Activiteitenregel: Vergunningenplicht
    – Activiteit: ontgraven van grond.

    De activiteiten van lid 1 en 2 behoren tot een activiteitengroep: Beperkingsgebiedsactiviteit met betrekking tot een waterkering.
    Lid 1 en lid 2 hebben ook een gebiedsaanwijzing: “Water en watersystemen” met sub waarde “waterkering”.

    Deze IMOW aanwijzingen worden aangeleverd in IMOW XML-structuren, en ze zijn dus via de regeltekst gelinkt aan de besluit-tekst in het besluit. Op deze wijze is een juridische tekst ontsloten voor bewerking met computer. Bijvoorbeeld kan er een slim systeem worden gemaakt dat middels vragen bepaald aan welke voorwaarden een activiteit moet voldoen.

    TPOD

    TPOD (Toepassingsprofielen Omgevingsdocumenten) zijn profielen op basis van het IMOW model. Hierin zijn bepaalde wederkerende structuren en datasets gedefinieerd die voor een bepaalde toepassing nuttig zijn. TPODs maken dus gebruik van de IMOW-ontologie. We hebben momenteel toepassingsprofielen voor onder anderen Ministeriele regeling, Omgevingsplan, Waterschapsverordening, Project Besluit, Reactieve Interventie en meer. De definities zijn te vinden op de Geonovum website.

    https://www.geonovum.nl/geo-standaarden/omgevingswet/STOPTPOD

     

    Bert Verhees

    Senior developer in Java, Spring, Golang, Typescript, AWS, Google, programming languages, frameworks, environments. Seasoned in government-standards, clinical standards, UML, XML, JSON, SQL. Experienced in translating business-case requirements to ICT.

    Interesse in onze nieuwste blogs? Registreer dan hier

    Frequent brengen wij nieuwe blogs uit. Wanneer u zich hier registreert, worden deze per mail automatisch toegestuurd.

    Registreer